Paratoner Ne İşe Yarar?

Paratonerler elektriği doğrudan toprağa iletilecek biçimde dizayn edilmiştir. Bu nedenle yıldırım düşmesi sonucu her hangi bir olası yangından insanları korur. Paratonerlerin uç kısmında elektrik akımını kendisine çekebilen sivri 1 metal kısım bulunmaktadır. Elektrik akımı buradan kabloların desteğiyle hiç bir zarar vermeden toprağa aktarılmaktadır. Yıldırımın taşımış olduğu elektriğin gücü 1 ağacı ortadan ikiye ayırmaya yetecek güçtedir ve günümüzde bunun birçok örneği görülmektedir. Bu sebeple yağmurlu havalarda ağaçların altında durmak son derece tehlikelidir. Hayvanlar ve insanların ölümüne sebebiyet verebilmektedir.

Paratoner Ne İşe Yarar

Paratoner Nedir?

Paratöner nedir sorusunun cevabı çoğunlukla yüksek binaların, camilerin ve kulelerin üzerinde bulunan ucu sivri metal aygıta denmektedir. Diğer ismi ise yıldırımlık olarak tanımlanmaktadır. İnsanları yıldırımlardan koruma özelliği bulunmaktadır.

Paratonerin Görevi Nedir?

Güneş yeryüzündeki havanın ısınıp ve yükselmesinin sonucunda buharlaşan suyun yukarıya taşınmasına sebep olmaktadır. Su buharı, iki üç km kadar yükseldiğinde kesiştiği soğuk hava katmanlarının etkisiyle buluta dönüşüp hava akımlarının etkisi ile beraber yaklaşık olarak 20000 metre yüksekliğe ulaşabilmektedir. Aynı zamanda bulutta meydana gelen statik elektrik enerjisi, negatif ve pozitif yüklü olan katmanlar biçiminde birikmektedir. Bulutta meydana gelen bu enerji yükü saatte 1000 km giden bir hızla ve 30.000 derece olarak ifade edilen sıcaklık değeriyle toprağa indiğinde yıldırım meydana gelmektedir.

Yıldırımın düşmesi ile yerden bulut yönüne doğru oluşan şekilde boşalma ve yukarıdan gelen akımın kesiştiği noktada yüksek iletkenli bir koridor oluşmaktadır ve böylelikle o nokta da ve çevresinde belirli alanlarda bulunan canlılara ve mallara zarar gelmesine neden olacak bir özelliktedir. Yıldırım tamamen bir elektriksel iyonlaşma olayına denmektedir ve bunlar kümülüs bulutları yönünden oluşturulurlar. Negatif olan kutupların birbirini çekme olayı kapsamında pozitif ve negatif inişli olarak kategorilere ayrılmaktadır. %70 civarında yıldırım darbesi topraktan buluta doğru çıkarken %30 civarında buluttan yere doğru düşmektedir.

Yıldırımının iyonize özelliği ile paratoner ne işe yarar sorusuna cevap verilmektedir. Paratoner iyonizasyonu oluşturan bir koruma aracıdır ve etrafa iyon yayarak yıldırımın geri çekilmesini sağlarlar. Fakat kalitesiz bir başlık ise iyonu yayıp bulutları çekip ve yıldırımı yakalamayabilir. Bu paratoner sistemi gibi iyon yayımı yapan sistemlerin yerine pasif yakalama uçlarının tercih edilmesi daha doğru bir çözüm olacaktır.

Paratoner Ne İşe Yarar

Paratoner Yapımında Kullanılan Malzemeler

Paratoner tesisatı yapımında kullanılan paratoner malzemeleri ise şunlardır.

  • Franklin France paratoner,
  • Paratoner direği,
  • Direk kroşesi,
  • Paratoner direği tespit kelepçesi,
  • Kiremit kroşesi,
  • İndirme iletkeni,
  • Duvar kroşesi,
  • Kontrol (test) klemensi,
  • Koruma borusu,
  • Koruma borusu tespit kelepçesi,
  • PVC hortum,
  • Topraklama elektrotu,
  • Termo kaynak topraklama elektrotu başlığı ile paratoner malzemeleri üretimi yapılmaktadır. Bu tesisatta kullanılan paratoner malzemelerinin fiyatı ise kullanılan malzemenin kalitesine göre belirlenmektedir.

Paratoner Ne İşe Yarar

Paratoner Nasıl Çalışır?

Paratoner, 1752 senesinde Benjamin Franklin tarafından bulunan, evlerde, iş yerlerinde ve özellikle de camilerde minarelerin üstünde kullanılmaktadır. Bu cihaz basit olarak uzun bir metalin bakır tel sayesinde tutturulan ayrı bir cihaz olarak da tabir edilebilir. Bu cihazın bilinenin aksine görevi, yıldırım düştükten daha sonra zarar vermesini engellemektir ve daha oluşmadan önlemektir. Paratoner de eksi ve artı yükler beraber bulunur. Yağmur bulutları oluştuğunda bulutlarda olan eksi yükler bu cihaza gelir onu iter ve cihazda yalnızca artı yükler kalır. Sonrasında ise bu yükler yukarıya doğru ilerleyip yağmur bulutlarında olan eksileri etkisiz duruma getirir ve böylelikle yıldırım önlenmiş olur.

Paratoner Ne İşe Yarar

Paratoner Çeşitleri Nelerdir?

Paratoner de Franklin Çubuğu, Faraday Kafesi, Radyoaktif Paratoner ve Aktif Paratoner olarak dört çeşit paratoner bulunmaktadır. Bu paratonerlerin yapılabilmesi için topraklama, direk, yakalama çubuğu, iniş iletkenleri, bağlantı parçaları gerekmektedir. Yakalama çubuğu ise yaklaşık olarak 15 mm boy oranında ve paslanmak çelikten olmalıdır. Paratoner yerleştirilecek yerin en üst katına yerleştirilir ve binanın da en yukarı seviyesinden 1,5 metre yukarıya yerleştirilmektedir.

Bir önceki yazımız olan Elektrik Tesisatı Uygunluk Belgesi başlıklı makalemizde elektrik iç tesisat yönetmeliği, pano topraklama ve topraklama ölçümü kontrolleri hakkında bilgiler verilmektedir.