Kompanzasyon Elemanları

Tesis elektriğinin güç katsayının önceden belirtilmiş oranların arasında uygun değerlerde tutulmasına kompanzasyon denir. Kullanılmadığı zaman reaktif cezasına maruz kalınabilir veya elektrik ve elektronik donanımda ciddi sıkıntılar yaşanabilir. Özellikle işletmelerde şart olan kompanzasyon panolarının dış kasaları galvanis sacdan imal edilir. Demir fosfat ile epoksi polyester toz boyayla kaplanır. Kompanzasyon elemanları özenle seçilmeli ve titizlikle montajlanmalıdır.

Bara

İletken bir parçadır ve saf elektrolikit bakırdan yapılırlar. Frekans ve gerilim olarak aynı değerdeki elektriği toplayarak dağıtır. Şalt alanında bulunan diğer cihazlara iletir. Bakır panoda toprak ve nötr iletkenidir. Kırmızı, mor, yeşil veya sarı renkte olabilir. Yasalara göre kullanılması şart olan kompanzasyon elemanları arasındadır. 100 amper üzerinde enerji kullanılan tesisatlar da bara kullanmak mecburidir.

İletkenler

Pano içerisindeki kompanzasyon elemanları arasında bağlantı kurarak irtibat sağlarlar. Elyaf veya enya olmak zorundadır. En az 2,5mm. kalınlıkta olanlar kullanılır.

Kompanzasyon Elemanları

Şalter

Enerji akımının manuel olarak kesilmesi ya da açılmasına yarayan elemandır. Kompanzasyon panolarında hususi olarak Termik Manyetik şalterler kullanılır. Tesisin akım değerinde göre özel olarak seçilmelidir.

Akım Trafosu

Akım transformatörü de denilen bu elemanlar, primer akımın devre üzerinde belirtilen seviyeye düşmesi için kullanılır. Pano içerisindeki diğer kompanzasyon elemanları olan multimetreye, kosinüsfimetreye, ampermetreye ve reaktif güç rölesine uygun olan elektrik akımının iletilmesini sağlar. Ana şalterin çıkışındaki baraya bağlanmıştır. İkisi arasındaki ana besleme kablosunda delikli olarak montajlanır. İzole göreviyle panodaki diğer devre elemanlarının yüksek akımdan etkilenmesini önler.

Kapasitör (Kondansatör)

İletken olan iki metal levha içine yerleştirilmiş yalıtkan malzeme ile devredeki yüksek elektrik enerjisini depolayan elektronik bir elemandır. Kompanzasyondaki en önemli görevi reaktif güç akımında enerjiyi karşıladıktan sonra depolaması, kapasitif reaktans ile tesisin güç kat sayısını düzenler.

Sigortalar

Tesise bağlı cihazların ve kompanzasyon panosu devresinin zarar görmesini engelleyen kilit parçalardan biridir. AA / DA devrelerindeki cihazlarla bu cihazlar üzerindeki iletken parçaları devreden geçen yüksek akımdan korur. Devreye seri şekilde bağlanan sigortalar, nominal akımı sürekli kontrol eder ve yükseldiği an harekete geçer. Kapasitörleri korumak için kullanılır. Anahtarlı ve bıçaklı olarak iki çeşidi bulunur.

Kontaktör

Kompanzasyon devresi içinde kullanılan kondansatör ya da kondansatör gruplarının harekete geçirilmesi veya durdurulması işlemlerinde kullanılan elemandır. Kondansatör ve kondansatör gruplarının en az 1.25 katı akım değerinde olmalıdır.

 

Bir önceki yazımız olan Kompanzasyon Kondansatör Seçimi başlıklı makalemizde Endüstriyel elektrik, Kompanzasyon Kondansatör Seçimi ve reaktif güç kompanzasyonu hakkında bilgiler verilmektedir.