Elektrik enerjisi, dünyada en çok kullanılan enerji türlerinden biridir. Elektrik enerjisinin ekonomik ve en iyi verimle üretilmesi, enerji nakil hatlarına minimum kayıpla iletilmesi, dağıtılması ve tüketilmesi, reaktif güç kompanzasyonunun önemini ortaya koymaktadır.

Direnç bazlı devrelerde faz farkı, kapasitif devrelerde akım fazı ileride, endüktif devrelerde ise akım geride olacak şekilde değişkenlik gösterir. Faz farkının ortaya çıkması demek, reaktif güç oluşması demektir. Bir sistemin görünür gücü hiç bir zaman değişmez, fakat faz farkına bağlı olarak aktif ve reaktif güç değişebilir.

Aktif güç, görünür güce eşdeğerdir ve maksimum iş verimi sağlanır. Devrede asıl işi aktif bileşen görür, reaktif bileşen her döngüde şebekeden çekilir ve döngü bitmeden tekrar şebekeye verilir. Saf resistif devrede faz farkı görülmez ve aktif güç en yüksek değerini alır, reaktif güç de yoktur. Fakat endüktif ve kapasitif devrelerde faz farkına bağlı reaktif güç oluşur. Bu da işe dönüşen aktif gücün azalmasına, yani verimin düşmesine ve kullanılmayan bir reaktif güç oluşmasına sebep olur. İşte aktif gücün en yüksek duruma getirilip, güç faktörünün düzeltilmesi ve en iyi şekilde verim alma işlemine kompanzasyon denir. Kompanzasyon, çekilen reaktif gücü düşürmek ve elektrik kayıplarını önlemek için yapılır.

Yasa gereği 9 kw’ın üstündeki yerlerde kompanzasyon kullanım zorunluluğu vardır. Küçük büyük işletmeler başta olmak üzere binalarda bile kompanzasyon kullanmak gerekir. Sisteme ek maliyet getirdiğinden kompanzasyon fiyatları yüksektir. Ancak sağladığı enerji verimliliği ile zaman içinde kendini amorti edebilmektedir.

Kompanzasyon yapılmadığı zaman şebekede güç kayıpları oluşur. Bu kayıplar dağıtım ve üretim sisteminin kapasitesinin azalması demektir. Ayrıca gerilim düşmesinin ve enerji taşıma gücünün düşmesine neden olur. Dolayısı ile şebekeden en iyi şekilde yararlanabilmek için kompanzasyon yapmak gereklidir.

Kompanzasyon Nasıl Yapılır?

Tesislerde motorlar, cihazlar, bobinli aletler ve trafolar endüksiyon sistemiyle çalışır. Bu sistem şebekeden aktif ve reaktif güç çeker. Bobinlerde manyetik alan oluşması için reaktif güç gereklidir. Ortaya çıkan reaktif güç, trafoda ek bir yük meydana getirir, bu yük trafonun ideal şekilde çalışmasını engeller ve trafonun aktif gücü düşer.

Kompanzasyonda kullanılan malzemeler, beslenme kablosu, kesici gibi malzemelerin seçiminin büyük olmasını gerektirir. Bunun önüne geçmek için, tüketicilerin reaktif güç ihtiyaçlarını karşılarken bulundukları yerin trafosundan karşılama yerine senkron motorlar ve kondansatörler gibi reaktif güç üreteçlerinden sağlamaları istenmektedir. Kondansatörler, reaktif güç üreteçlerinden daha uzun ömürlü ve ucuzdur.

  • Kompanzasyon kondansatörleri, reaktif güç kontrol rölesini otomatik devreye alır, cosQ ayarını da reaktif güç kontrol rölesi yardımı ile yapar.
  • Reaktif güç kontrol rölersi, kondansatörleri çabuk anahtarlama elemanları ile devreye alır ve anlık reaktif güç ihtiyacını karşılar.
  • Sistemin reaktif güç ihtiyacını karşılamak için ana panonun girişine kondansatör bağlanır, bu sayede devrenin sabit kalması sağlanır.

İletişime geçebileceğiniz sosyal medya hesabımız;

Facebook

Bir önceki yazımız olan Kompanzasyon Panosu Nedir başlıklı makalemizde kompanzasyon panosu, kompanzasyon panosu firmaları ve kompanzasyon panosu fiyatları hakkında bilgiler verilmektedir.