Elektriğin yaşadığımız yerlere, tesislere ve binaya en güvenli ve verimli bir şekilde dağıtılması için dağıtım ve iletiminde kullanılan bazı elemanların birlikte bulunduğu kabine elektrik panosu adı verilir. Elektrik panosu, kablolar ve şalt malzemeleri gibi elektriğin ilerlemesini ve iletimini sağlayan elemanların toplu bir yerde buluştuğu  kabin metal yada pvc dolaptır.

Elektrik tesisatında dikkat çekici önemli hususlardan biri ise elektrik enerjisinin güvenli ve verimli bir yol ile dağıtılması,  insan sağlığı ve elektronik aletlerin bozulmaması, arıza vermemesi, güvenli kullanılması için enerjinin efektif bir şekilde dağıtılması önemli bir husustur. Elektrik panosu yapım aşamasındayken usta, işçilik, kaliteli ve doğru seçilmiş şalt malzemelerin kullanılması,  aynı zamanda panonun düzenli bir şekilde enerjiyi kesilmeden periyodik bakımlarının yapılması etkin kullanım açısından çok ergonomik olmaktadır.

Elektrik panoları kullanım alanına göre değişiklik göstermektedir. Ev veya bina gibi yaşadığımız yerlerde kullanılan standart panolar vardır. İş yeri ve fabrika gibi birçok insanın barındığı büyük enerjili aletlerin kullanıldığı alanlarda daha farklı pano tiplerini bulmamız mümkündür. Fiziksel olarak panolar duvara sabitlenmiş ya da çekmeceli şekilde ikiye ayrılabilir. Voltaj açısından alçak, orta ve yüksek gerilim olarak sınıflara ayrılır. Bu nedenle elektrik panolarını değişik sınıflarda ve farklı özelliklerde değerlendirmek daha doğru olacaktır.

Elektrik Pano Tipleri 

Bir ya da daha fazla kat içeren yaşam alanlarında, binalarda, küçük elektrik sayaçları yer almaktadır. Pano  açısından burada kullanılmış olan parçaların kalitesi ve bu parçaların işçiliğine dikkat edilmelidir. Elektrik panoları şirketler tarafından gelen siparişlere yönelik üretilmektedir. Sipariş alırken istenilen boyutlar, boya kalitesi veya saçın
inceliği – kalınlığı gibi unsurları göz önünde bulundurarak fiyatlarda farklılıklar olabilir.

Elektrik Pano Bakımı 

Elektrik pano bakımı iş sağlığı ve güvenliği için son derece önemlidir. Yılda en az bir kez periyodik bakım, ölçüm ve  kontrollerinin teknik kişiler tarafından bakım yapılması ve elektrik tesisat raporu ile belgelendirilmelidir. Bakım yapacak personelin yetki belgesine ve firmanın gerekli belgelerinin varlığı sorgulanmalıdır.Bakıma başlanmadan önce gerekli uyarılar kesinlikle yapılmalı, izole olan malzemeler kullanılmalı kısaca iş güvenliği tedbirleri alınmalıdır.

  • Panonun önünde izole halı bulunduğu gözlemlenir.
  • Panonun kapakları açılarak termal kamera ölçümü yapılır, sigortaların bağlantıları, klemenslerin bağlantılar, baraların vida bağlantılar, şalterlerin vida bağlantıları tek tek gözlemlenerek sıcaklık seviyelerine bakılır. Bu kontrol yangın riskini minimize edebilecek en etkin yöntemdir.
  • Jeneratör transfer şalteri var ise referans fazı kapatılarak jeneratörün ve şalterin  devreye girmesi beklenir. Arızanın kontrolü için birkaç dakika tam yükte beklenir. Transfer şalteri ve jeneratör bağlantı klemensleri, baraları termal kamera kontrolü ile tek tek bakılır.
  • Klemens, sigorta, bara vidalarında ısınmalar tespit edilirse bu durumda vida, bara ve klemensler sıkılmalıdır.
  • Kablolarda ısınmalar var ise kablo kesitleri büyütülmelidir.
  • Toprak-nötr arasındaki gerilim ölçümü yapılır. Bu gerilim 2 volt ve üzeri değerlerde sürücü ve elektronik kart sistemlerinde arıza ve yanmalar görülmesi mümkündür. Bu durumda nötr gevşek olabilir. Sistemdeki harmoniklerin fazla olduğu göstergesi olabilir ( Enerji analizörü ile kontrol edilmelidir.) Trafonun üzerindeki nötr bağlantısı gevşek olabilir. Trafonun nötr noktasındaki işletme topraklaması kötü olabilir. Çözüm bulunamaz ise nötr kesiti 2 kat arttırılarak nötr için ayrı bir topraklama yapılır.
  • Elektrik tek hat şeması üzerindeki sigorta değerleri ve kablo kesitleri kontrol edilir.
  • Elektrik panosunun ya da elektrik odasının yetkili kişiler dışında kimsenin müdahale etmemesi için kilit altında olup olmadığı incelenir. Dolap kapağının izole olması (PVC ya da ahşap) şarttır.
  • Elektrik odasındaki pano iç kapakları olmalıdır ya da baranın kol mesafesinin ötesinde ( 80 cm) olması gerekir.
  • Pano içlerindeki ana topraklama baraları pano kasa ve metal aksamı topraklama kablosu ile köprülenir.
  • Ana topraklama barasından topraklama ölçümü, ve topraklama süreklilik testi yapılmalıdır ve buna ait topraklama raporu hazırlanmalıdır.

Bir önceki yazımız olan Topraklama Ölçümü Raporu başlıklı makalemizde işletme topraklama ölçümü raporu, istanbul topraklama ölçümü ve izmit topraklama ölçümü raporu hakkında bilgiler verilmektedir.