Topraklama Ölçümü Nedir? Nasıl Olmalı?

Topraklama direnci adı ile de bilinen ve toprağın elektrik akımını geçirebilmesi adına gösterdiği tepkiye verilen topraklama ölçümü ismi bakır gibi iletkenlere göre daha az bir iletken modeli olmasına rağmen yıldırımdan korunmak için topraktan faydalanılmasına olanak tanır. Topraklama çeşitleri çok farklı şekilde yapılabilmekle beraber iletkenler ile toprak arasında yer alması gereken bir direnç durumu söz konusu olur. Topraklama ölçümü nedir sorusuna cevaben toprağın yıldırımı ve enerjiyi ne kadar tutabildiğine ve geçirebildiğine ilişkin bir ölçüm cihazı ile yapılan testlerin bütünü olarak değerlendirilebilir.

Topraklama Ölçümünü Etkileyen Faktörler

Topraklama ölçümünü yaparken ölçüm değerlerini etkileyen faktörler arasında;

-Elektrikli tesisler ya da bitkisel yapıların boyutu genişletmesi ve buna bağlı olarak değişiklikler için farklı topraklama çeşitleri seçeneklerine ihtiyaç duyulması

-Tesislerde daha hassas ve modern bilgisayar kontrollü olan ekipmanların kullanılmak zorunda olunması

-Metalik olmayan borular ile kanalların yer altına döşenmesi gibi sistemlerin düşük toprak direnci açısından güvenliği tehdit etmesi

-Toprağın nemli olması gibi etmenler yer alır. Topraklama ölçümü esnasında bu etkenlere dikkat edilmelidir.

Topraklama Nasıl Olmalı?

Topraklama Ölçümünün Çalışma Prensibi

Toprak megeri ile beraber yapılan ölçümlerin ilk teoriksel ölçüm mantığı ve hesaplamaları ABD Standart Bürosu tarafından çıkarılmıştır. Dr. Frank Wenner tarafından 1915 yılında yapılmış olan topraklama ölçümü değerleri ile şuanda da aynı işlemler uygulanarak çalışma prensibi devam ettirilmektedir. Klasik toprak megerleri E, P ve C sembolleri ile değerlendirilmekte olup;

E: Toprak elektrotu

C: Akım elektrotu

P: Potansiyel Elektrot olarak adlandırılmakta ve bu hesaplamalar üzerinden ölçüm işlemi uygulanmaktadır.

Topraklama Ölçümü Nasıl Olmalıdır?

Topraklama ölçümünü yaparken kullanılan en yaygın yöntem 2 kazıklı ölçüm şekli olarak bilinmektedir. P ve C elektrotlarının toprağa dikey bir şekilde çalışması ile beraber bu elektrotlar arasındaki mesafe yaklaşık olarak 5 metre ila 10 metre arasında olmalıdır. Topraklama barasına yeşil kablo bağlandıktan sonra bara ayrımı yapılır. Sarı kablo, potansiyel elektrota bağlandıktan sonra kırmızı kablo da akım elektrotuna bağlanır. Elektrotların çakılmış olduğu toprağın nemli olması işi kolaylaştıran etkilerden bir tanesidir. Toprak ölçüm işlemi bu bağlantılar gerçekleştirildikten sonra cihaz ile beraber yapılmaktadır.

Toprak Özdirenci Nasıl Ölçülür?

Toprağın öz direnci ne kadar düşük olursa toprağa yapılan ölçümün de direnci o derece düşük olmaktadır. Wenner metodu kullanılarak ölçülebilecek olan öz direnç 4 kazık yardımı ile beraber yapılabilmektedir. Kazıkların eşit uzaklıklar ile çakılması ve ölçümün gerçekleştirilmesi sonucunda toprağın öz direnç değeri ortaya çıkar. Yıldırımlardan korunma yöntemlerinden bir tanesi olarak gelen elektriği toprağa nakletme ve buradan alınacak kullanılabilir enerjinin yer alması gibi yöntemlerde toprak özdirenci oldukça önemli bir yer edinmektedir. Bu nedenle öz direnç ölçümünün de yapılması gerekir.

Paratoner Topraklaması Nasıl Yapılır?

Toprak Gerilim Ölçümü

Topraklama ölçümünün yapıldığı esnada toprak gerilim ölçümüne dair de çeşitli değerlendirmeler yapılabilmektedir. Toprak direncinin test cihazı kademesi bünyesinde toprak gerilimine getirilmesi ve gerekli ibarelerin ekranda görülmesi ile beraber gerilimin ne kadar olduğunun değerlendirilmesi ortaya çıkar. Gerilimin 10 volt ya da daha az olduğundan emin olunması gerekir.

Cihazda gerilim değeri 10 voltun üstünde ise toprak direnci konusunda hatalar meydana gelmekte ve topraklama ölçümüne ilişkin işlemlerde verim alınamamaktadır. Bu hatalı olan ölçümlerin önüne geçebilmek adına gerilimin azaltılması ya da kaynağın kapatılması gerekir. Toprak gerilim ölçümü ile topraklama ölçümünün birebir bağlantısı olup değerlerin standarda uygun bir şekilde çıkması için gerilim ölçümünün de uygulanması gerekmektedir.

Bir önceki yazımız olan Toprak Nötr Arası Gerilim başlıklı makalemizde Toprak Meğeri, Toprak Nötr Arası Gerilim ve topraklama ölçümü hakkında bilgiler verilmektedir.