Topraklama Nasıl Olmalı?

Günlük hayatımızın her aşamasında kullandığımız enerji kaynağı elektriktir ve bu elektriği kontrollü bir şekilde kullandığımız da tüm işlerimizi kolaylaştırmaktadır. Kontrolsüz kullanılan elektrik, büyük akım taşıdığı için can ve mal güvenliği için büyük tehlikeler oluşturacaktır. Binaların yapımında topraklama sistemi yapılarak binalarda kullanılacak elektrik ve elektrikli cihazların güvenli kullanımı sağlanmış olmaktadır.

Topraklama, cihazlar üzerinde oluşabilecek olan elektrik kaçağı durumlarında oluşan enerji akımının iletken kablolar ile toprağa verilmesidir. Topraklama nasıl olmalı, topraklama sistemlerinde kullanılacak olan iletkenlerin yapılan ölçümleri uygun özelliklerde olması ve yaşanabilecek olan elektrik kaçak durumlarında, insan hayatını tehlikeye sokmayacak şekilde belirlenen yerlerden geçmesi sağlanmalıdır.

Topraklama Nasıl Olmalı?

Topraklama Nasıl Yapılmalıdır?

Tüm bina ve tesisler için yapılacak olan topraklama sistemleri, yönetmeliklerle belirlenen standartlara uygun olarak yapılmalıdır. Standartlara uygun olmayan bir topraklama sistemi risk taşımaya devam edecektir. Yapılacak olan topraklama sistemleri için, topraklama ölçüm raporu hazırlanmalıdır. Hazırlanacak olan rapora göre kullanılacak iletken özellikleri ve bağlantı şekilleri belirlenir. Topraklama sistemleri ile elektrik tesisatlarında ve elektrikli cihazlarda oluşabilecek elektrik kaçaklarının insanlara zarar vermesi önlenmektedir. Yüksek gerilimin oluştuğu yıldırım olaylarında, oluşan elektrik akımının can ve mal güvenliğini tehlikeye düşürmeden toprağa iletilmesi için kurulmaktadır.

Topraklama Sistemine Bağlanacak Olan Sistemler

Binalarda ve sanayi kuruluşlarında, elektrik akımlarına karşı güvenlik önlemi almak için topraklama sistemi kurulur. Her tesis için topraklama ölçüm raporu uzmanlar tarafından hazırlanır ve raporda belirtilen direnç bilgilerine göre kurulum yapılır. Topraklama sistemine bağlanacak olan sistemler şunlardır.

  • Binaların temel topraklama sistemleri,
  • Bina merkezi ısıtma sistemleri,
  • Raylı sistemler,
  • İletişim sistemleri,
  • Bina çelik konstrüksiyonları,
  • İletken malzemeden yapılmış olan tüm su tesisatları,
  • Anten sistemleri,
  • Yıldırıma karşı paratonerler,

1 Kv üzerinde bulunan tüm trafo sistemlerinin topraklama sistemlerine bağlanması zorunludur.

Bina Topraklaması

Bina topraklama sisteminin, Elektrik Mühendisleri Odasına kayıtlı bulunan elektrik ve elektrik – elektronik mühendisleri tarafından hazırlanacak olan topraklama ölçüm raporu hazırlandıktan sonra yapılmalıdır. Bir binaya topraklama yaparken, bina çevresinde bulunan toprak alana 1.5 metre derinliğine kadar iyi bir iletken olan bakır iletken çubuk (topraklama çubuğu) gömülerek yapılır. Topraklama alanı beton ile kapatılır ve topraklama çubuğunun geniş alanının toprak ile temas etmesi sağlanır. Topraklama sistemlerinde iletkenliğin daha iyi olması için kömür ile destekleme yapılır. Toprağa gömülen topraklama çubuğunun bir ucu bina içerisindeki elektrik tesisatı ve elektrikli cihazlara bağlanarak topraklama sağlanmış olur.

Topraklama Nasıl Olmalı?

Hava Araçlarında Topraklama

Uçak içerisinde de elektrikle çalışan çok sayıda sistem bulunmakta ve bulutlardan oluşan yıldırım olaylarına maruz kalması kaçınılmaz olmaktadır. Uçaklar için binalardaki gibi topraklama sistemi kurmak mümkün değildir. Uçaklar için özel topraklama sistemleri bulunmaktadır. Uçak elektrik sistemleri için bir nötr alan kullanılır ve toprağa gerek kalmadan sistem kurulmuş olur. Kapalı sistem kullanıldığı toprağa ihtiyaç duyulmaz. Uçakların dış yüzeyleri özel olarak izole edildiği için yıldırımdan etkilenmeleri önlenmiş olur. Uçuş sonrasında uçaklardan toprağa bağlantılar yapılarak uçak üzerinde birikmiş olan statik elektrik boşaltılmaya çalışılır.

Topraklama İçin Bakır Levha Kullanılması

Topraklama işlemlerinde bakır çubuk yerine levha kullanılarak topraklama yapılır. Bakır levhalar toprakta açılan 1,5 metre derinliğinde açılan bir çukura gömülür ve bu levhalar toprağa dikey olarak yerleştirilir. Levhalar toprak içerisine iyice sıkıştırılır ve bakır levhaların ucuna delik açılarak bina ve tesislerden çekilen topraklama kabloları bu levhalara bağlanarak topraklama işlemin yapılmış olur. Levhalar etrafına doldurulan toprağı taş ve çakıllardan temizlenmiş kumsuz toprak olmasına dikkat edilmelidir. En iyi topraklama sistemleri için bunların yapılması gereklidir.

Bir önceki yazımız olan Toprak Nötr Arası Gerilim başlıklı makalemizde Toprak Meğeri, Toprak Nötr Arası Gerilim ve topraklama ölçümü hakkında bilgiler verilmektedir.