Kompanzasyon Ne İse Yarar?

Kapasitif ve Endüktif meydana getirmiş olduğu voltaj ve akımların sinyalleri üzerinde düzenleme yaparak ideale yakın olan sıfır derecesine kadar sabit tutmaya yarayan olaya kompanzasyon adı verilmektedir. Kısaca şebekeden çekilmekte olan endüktif gücün, özel bir reaktif güç üreticisi aracığıyla kapasitif yük çekerek dengelemesi olayıdır.

İşletmelerde kullanılan kompanzasyon panoları sayesinde güç katsayısı düzenlenir. Reaktif güç çekmesinin yanı sıra ihtiyaç halinde reaktif güç de üretirler. Ayrıca elektrik tesislerinde reaktif güç ihtiyacını belirtilen yöntem kullanarak karşılayan kompanzasyona reaktif güç kompanzasyonu adı verilmektedir.

İhtiyaç olan elektrik enerjisini, santralden alıp en küçük alıcıya kadar en az kayıpla dağıtımını sağlamaya yardımcı olan kompanzasyondur. Böylece kompanzasyon ne işe yarar? sorusununda cevabını vermiş olduk.

Kompanzasyon Çeşitleri Nelerdir?

Kompanzasyon Ne İşe Yarar?

Elektrikli eşya kullanımının en üst seviyeye geldiği günümüzde elektrik en önemli unsur haline gelmiştir. Kompanzasyondaki mantık ise elektrikli bütün cihazların çekmiş olduğu reaktif enerjiyi insanlara en yakın noktadan iletilmesidir. Bu sayede elektrik şebekesi meşgul edilmeyecek ve şebekenin kapasitesi armış olacaktır. Ayrıca gerilimin düşüşüyle şebekede kayıplar azalacak, reaktif enerji içinse herhangi bir bedel ödemek gerekmeyecektir.

Reaktif akımsa yalnızca motorlardaki manyetik alan oluşturmaya yarayan akıma verilen isimdir. Bu gibi durumlarda iş yapmamasının yanı sıra sürekli şebekeye girip çıkmasından dolayı gereksiz yere şebekeyi meşgul etmektedir. İşte tüm bu olumsuzlukları önlemek için kompanzasyondan yardım alınmaktadır. Hem orta hem de alçak gerilim hattında kullanılabilen kompanzasyon sayesinde şebekenin çok daha verimli bir şekilde kullanılmasına olanak sağlanır.

Kompanzasyonun Üretici için Faydaları Nelerdir?

Kompanzasyon panoları sayesinde güç katsayısı 1’e kadar düşürülerek gereksiz bir şekilde şebekenin meşgul edilmemesi sağlanır. Bu sayede hat kayıpları azalır ve yatırım maliyetleri en alt seviyeye kadar indirilebilir. 23967 sayılı kompanzasyon tebliği gereğince 50kVa ve üzeri olan bütün elektrik tesislerinde kompanzasyonun kullanımı zorunludur. Kompanzasyon panoları kullanan işletmelerin maliyetleri, reaktif enerji şebekeden daha az geçtiğinden dolayı düşmektedir. Bunların yanı sıra;

  • Transformatörlerin gücü çok daha düşük şekilde seçilebilmekte,
  • İletim ve dağıtım tesislerinde kapasite ve verim en yüksek seviyeye çıkarılabilmekte,
  • Kayıpların ve gerilim düşümlerinin önüne geçilebilmektedir.

Kompanzasyon Yapılmadığı Takdirde Ne Olur?

Reaktif güçlerin kompanze edilmediği durumlarda;

  • Şebeke sık sık güç kayıplarına uğramakta,
  • Üretim ve dağıtım yapan işletmenin sistemlerinin kapasitesi azalmakta,
  • Gerilim düşüşü yaşanmakta,
  • Enerji yaşıma kapasitesinde düşüşler meydana gelmektedir.

Harmonik Ölçümü Nasıl Yapılır?

Kompanzasyonun Tüketici için Faydaları Nelerdir?

İşletmelerde kullanılmakta olan cihazların sürekli reaktif enerjiye ihtiyacı bulunduğundan dolayı her tüketicinin kendine ait bir kompanzasyonu bulunmaktadır. Bu kompanzasyonun tüketiciye sağladığı faydaysa;

  • Besleme trasnformatörü, kumanda, kontrol ve koruma elemanlarını daha küçük değerlerde seçilebilmesi,
  • Kayıpların ve gerilim düşümünün azalması,
  • Şebeke üzerinden daha az reaktif enerjinin çekilmesi
  • Harcanmakta olan enerji azalacağından dolayı enerji ücretinin de azalmasıdır.

Kompanzasyon Çeşitleri Nelerdir?

Kompanzasyon hesabı hep aynı formülle yapılmasına karşın 3 farklı çeşidi bulunmaktadır. Bunlar;

  • Tek tek kompanzasyon,
  • Grup kompanzasyon
  • Merkezi kompanzasyon’dur.

Tek tek kompanzasyon’da kullanılan kondansatörler direkt yük çıkışlarına bağlanmaktadır. Bu yöntem kompanzasyon çeşitlerine arasında en güvenilir olanı olarak bilinmektedir. Bu yüzden bütün cihazlarda bu yöntemin kullanılması en güvenilir çözümdür. Çalışan motorların sayısı çok olsa dahi katsayısı her zaman en düşük değerde kalabilmektedir. Fakat bu yöntemin kullanılmasının tek dezavantajı tesisin masraflarını bir miktar arttırmasıdır.

Aynı kantaktör ya da şalter üstünde devreye girip çıkan yük gruplarında kompanzasyon yapmak için kullanılan yönteme grup kompanzasyonu adı verilmektedir. Tek tek kompanze etmektense aynı devre elemanlarını ana pano üstünde kompanze etmek için tercih edilen sistemdir.

Merkezi kompanzasyon ise tek tek veya aynı devre elemanlarını ayrı ayrı kompanze etmek yerine değişken yük koşullarına otomatik bir şekilde uyum sağlayarak tesislere avantaj sağlamaktadır.

 

Bir önceki yazımız olan Toprak Nötr Arası Gerilim başlıklı makalemizde Toprak Meğeri, Toprak Nötr Arası Gerilim ve topraklama ölçümü hakkında bilgiler verilmektedir.