topraklama-sembol-1

Topraklamanın Önemi

Topraklama nedir?

Elektriğin iletim ve dağıtım hatlarında yer alan cihazlarda oluşabilecek elektrik kaçağına yönelik alınan hayatı önlemlere topraklama işlemi adı verilir meydana gelebilecek bu kaçağı bir iletken yardımı ile toprağa gönderir ve toprağa gönderilen kaçak sayesinde sistemlerde yer alan cihazlar ve insanların ölüm riski ortadan kalkar.

Topraklamanın misyonunu yerine getirebilmesi için cihazın gövdesinden toprağa ulaşana dek elektriksel direncin standart değerden düşük olması gerekir.

Topraklama iletkenlerin direnci yüksek bir direnç oluşturmaz. Asıl mühim olan direnç toprağın içinde gömülü halde bulunan topraklama iletkenlerinden toprağa geçiş yapan dirençtir.

Toprağa geçiş yapan direnci düşürebilmek için topraklama elektrotları çok derine gömülür ve iletkenliği yüksek olan toprak aranır. Örneğin toprağın altında ıslaklığın başladığı noktada elektrotlar gömülür, dünyanın kendi içindeki direnci pratikte sıfır kabul edildiğinden dolayı dünyanın kendisi zaten bir iletkenmiş gibi davranır ve iletken görevi görür bu sayede devreyi tamamlar.

Büyüklüğü sonsuz olan iletken bir bütüne toprak denir ve bütün elektrik tesislerinin yer aldığı binaları ya da açık hava tesisleri’ni bünyesinde taşımaktadır. Şebeke işletmesinde toprağın üzerinden küçük küçük akımlar geçmektedir topraktan geçen bu küçük akımın bir kısmı arıza yerinde yer alan bir kimsenin üzerinden geçer ise o kişinin hayatını ölüme varacak şekilde tehlikeye sokmaktadır.

Topraktan geçmekte olan Kaçak akımlar ayrıca yangına da sebebiyet verebilir toprağın kendi direnci 0.05 ohm/km gibi minik bir değerdir ama toprak üstünden geçen akımın değerini ölçen devre direnci toprak ile temasta bulunduğu noktalarda geçiş ya da yayılma direncini gösterir. Bazı durumlarda ise bu temas bir izolasyon hatasının kurbanına giderek rastlantı sonucunda ortaya çıkar. Başka durumdaysa toprağa yerleştirilen bir elektrot üzerinden toprakla teması sağlanmaktadır.

Bazı hal ve durumlarda özel olarak toprağı yerleştirilmiş olan bir topraklayıcı elektrot üzerinden toprak ile temas sağlanarak topraklama işlemi gerçekleştirilir bunlarda aranan en mühim özellik ise toprak geçiş direncinin olabildiği kadar minimum değerde bulunmasıdır.

Toprağın üzerinden geçen hata akımının ölçüsü ayrıca şebekenin yıldız noktasının o anki durumuna da bağlıdır mesela yıldız noktası iletkene karşı yalıtılmış şebekelerde bir toprak teması durumunda şebekenin cinsine ve büyüklüğüne yönelik olarak 50-100 amper civarında bir kapasitif akım geçer. Yıldız noktası direkt olarak topraklanmış bir şebekede yer alıyor ise bir toprak kısa devre akımı 1kA i bulmaktadır.

Elektrik şebekelerinde bulunan topraklama tesisleri bir arıza durumunda kısa devre akımlarının can ve mal kaybını tehlikeye sokmayacak şekilde yoldan geçmelerini sağlamaktadır. Bundan ötürü güvenilir bir topraklamanın elde edilebilmesi için bunların iyi hesaplanarak şartlara uygun bir halde tesis edilmesi gerekmektedir. Topraklama hesabında tesisin geriliminden daha fazla topraklama hatalarında geçen akımlar rol oynamaktadır.

Topraklama tesisinin hesabını yaparken dikkat edilmesi gereken işlemler şunlardır ;

* Yayılma direncinin iyi hesaplanması

*Adımla temas gerilimlerinin doğru bulunması

*En büyük toprak akımının tayini ile topraklayıcı geriliminin tayini hesaplanmalıdır.

Topraklama neden yapılır;

Oluşabilecek elektrik kaçağı durumlarında elektrik akımını insanın üzerinden değil de direnci daha düşük olan toprak hattı üzerinden göndererek toprağa akması topraklama görevidir ve bu sayede gerçekleşir.

Bu sayede çarpılma tehlikeleri ortadan kalkar. Topraklama sistemleri ve barındırdıkları özelliklere yönelik topraklanan cihazlar ile topraklama levhasının çubuk arasındaki mesafe minimum 20 metre olmalıdır daha düşük olamaz. Topraklama direncinin minimum da tutulması önemlidir . Yapılan bu işlemler topraklama yönetmeliği esasına göre yapılmalıdır.

Hayati değerlerimiz ve maddi kayıpları önlemek için topraklama yapmayı göz ardı etmemeliyiz.

Devamını Oku
pr_01_66683

Reaktif Ceza Nedir?

Reaktif ceza nedir?

Elektrik piyasası müşteri hizmetleri yönetmeliği 5. bölüm madde 16 baz alınarak kurulu gücün 50 kilo volt amper in altında bulunan müşteriler için çektikleri aktif gücün %33 miktarını aşan endüktif reaktif güç kullanımı %20’sini Aşan durumda sisteme kapasitif reaktif enerji sağlamaları 50 kilo Volt amper üzeri kullanıcılarda ise aktif gücün %20’sinin endüktif reaktif güç tüketimi %15’ini aşacak şekilde sisteme kapasitif reaktif enerji çekmeleri durumunda reaktif güç bedeli ödemekle sorumludurlar. Bu sebep ile reaktif güç kullanımının sınırları aşılması halinde reaktif güç kullanımının bedeli devreye sokulmalıdır.

Reaktif güç bedelinden muaf olmak için müşterilerin çektikleri yüke uygun güçte kompanzasyon panosu edinmeleri kendi maddi çıkarları için önemli bir husustur. Kompanzasyon her ay gelecek olan reaktif ceza ücretinden çok daha uygun bir fiyata satın alınabilir ve uzun kullanımda maliyeti çok daha düşük olmaktadır.

Başka bir açıdan bakacak olursak müsait şekilde kompanzasyon yapılmasının yanı sıra tüketim yüzdelerinin sürekli takip edilmesi çok mühim bir durumdur çünkü kompanzasyon sistemindeki parçaların her birinin kişisel bir ömrü bulunmaktadır.

Ayrıca kontaktörlerin kontakları yüksek akımdan dolayı birbirlerine yapışabilir ve bu yapışma sonucu sistemin takip edilmesi veya arıza olup olmadığının kontrollü zorlaşır eleman ömürlerini sona erdiği zaman da ise müdahale açısından önemli bir husustur.

Kompanzasyon yapılan bir sisteme kompanzasyon yapılma esnasında tesisin gücünün en ince ayrıntıları kadar hesaplanması sistemde yüklerin çalışma zamanları ve kademelerin ne kadar uygulanacağı kademe güçlerinin ölçülmesi ve role ayarlarının doğru şekilde yapılması reaktif tarifeden sıyrılmak için gerekmektedir.

Müsait şekilde yapılan kompanzasyon çalışmasında kontaktörler veya kondansatörlerde bir sorun oluşması veya kademe sigortalarının atması kademelerin mutlaka devrede olması yada hiçbir zaman devrede olmamasına sebebiyet verebilir.

Bu tarz durumlarda endüktif ve kapasitif gücün açılımı ile karşılaşılabilir ve bu durum bizlerin faturasına reaktif güç kullanım bedeli olarak ayriyetten yansımakta ve faturayı kabartmaktadır.

Sadede gelecek olursak reaktif güç bedeli cezası ödememek ve maddi açıdan oluşabilecek zararlardan kurtulmak için kompanzasyon sistemi kurdurmak en gerekli yöntemdir. Yapılan kompanzasyon sisteminin sağlığı parça güvenliği ve garantisi ise kompanzasyonun bakımı takibi ile mümkün hale gelmektedir.

Reaktif cezayı önlemek için kompanzasyon sisteminin işinin ehli uzman kadrolar tarafınca ihtiyacınıza göre tasarlanmış olan kompanzasyon sistemini kurarak düzenli bakım ve kontrollerini yaparak orta veya büyük ölçekli işletmelerde reaktif ceza bedelinin ek olarak ödenmesinin önüne geçilecektir.

Ayrıca bunların yanı sıra trafonuzun düzenli bakımını periyodik olarak yaptırmanız tavsiye edilmektedir.

Konuyla alakalı olarak Maliye Bakanlığı Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü’nün yayınlamış olduğu bir genel yazısında elektrik doğalgaz su ve telefon faturalarının zamanında ödenmemesi ve bazı görevlerini zamanında yerine getirilmemesi sebebi ile ilgili mevzuatı veya abonelik anlaşması’na göre gecikme zammı cezası veya gecikme faizi ve benzeri isimler adı altında tahakkuk ettirilen tutarlar ile elektrik faturalarında karşımıza çıkan reaktif enerji bedellerinin tamamına yakını birden ek mali yük olarak gösterilmektedir.

İşte bu yüzden ek mali yüke yer verilmemesi için alınması gereken önlemlerin içerisinde elektrik tüketimi ile ilgili olarak ilave maliyeti yol açan reaktif enerji önlemek için yazımızda bahsettiğimiz kompanzasyon sistemlerinin kurulması ve sürekli olarak çalıştırılmasını önemli bir rol oynadığı açıklanmıştır.

Paylaşılan bu genel yazı çerçevesinde devletin zararı olarak kabul edilen reaktif enerji ücretlerinin kamu zararlarının tahsiline İlişkin usul ve esaslar hakkında yönetmelik içerisinde kontrol inceleme ve yargılama sonucunda tespiti halinde zarar veren şahsın zarar verdiği tarihten itibaren hesaplanacak ve faiziyle birlikte ondan ödeme alınarak sorumlu gösterilmiştir.

Devamını Oku
kompanzasyon-nedir

Kompanzasyon Nedir?

Kompanzasyon Nedir?

Reaktif  güç (sanal güç) elektrik enerjisi motor, bobinli cihazlar vb. için döndürme etkisi ve manyetik alan oluşturmak amacıyla kullanılır.  Endüktif yada kapasitif yüklerin ortaya çıkardığı etki sonucunda akım sinyalinin voltajın verdiği sinyale göre maksimum 90 derecelik fazla kaymaktadır.

Endüktif, kapasitif tüketim sonucunda ortaya çıkan voltaj ve akım sinyali aralarındaki faz kaymasını düzenleyerek ideale en yakın şekilde yani 0 derecede sabit tutma görevini gören röle, bobin yükü, kondansatör ve kontaktörü içinde bulunduran sisteme  kompanzasyon ismi verilir.

Elektrik sistemlerinde bobin, elektrik motoru gibi mıknatıslanma etkisi ile birlikte elektrik enerjisini tekrardan elektrik enerjisine ya da başka bir enerjiye çeviren cihazların mıknatıslanma etkisiyle faz akımını geri kaydırmasından ötürü şebeke üzerinde oluşan endüktif – reaktif gücü dengeleme ve faz akımının olması gereken açı düzeltme işine  kompanzasyon denir.

Kompanzasyon Niçin Gereklidir?

Elektrik enerjisinin santralden yola çıkarak en küçük alıcıya varana kadar dağıtımı yapılırken santral ile tüketici arasındaki iletimin minimum kayıp ile gerçekleşmesi gerekmektedir. Teknolojinin günümüz ile doğru orantılı olarak gelişmesi sonucu evlerde bulunan çamaşır makinesi, klima, buzdolabı, televizyon gibi ısıtma, havalandırma ve soğutma cihazları elektrik ihtiyacını her geçen gün daha da yükseğe çekmekte ve enerji üretimi konusunda problem yaşamamızı sebep olmaktadır.Enerji üretimi ve kullanımı daha pahalı ve lüks bir hale gelmiştir. Bu sebeple içinde bulunduğumuz durum şebekede taşınan elektrik enerjisinin fiyatının ucuz ve gerçekten iş yapabilen aktif enerji olması gerektiğini zorunlu kılmaktadır. Kompanzasyonun açıklamasında belirtildiği gibi eğer ki şebekeye bağlanmış olan bir alıcı başka bir elektrik motoru ya da bir trafo iş bu cihazlar manyetik alanların sağlanması için bağlı oldukları şebeke hattından endüktif reaktif güç olarak enerji çekerler.

Endüktif Reaktif Güç

Motorlar şebekeden ya reaktif güç çekerler ya da şebekeye reaktif güç verirler. enerji santrallerinde aktif ve reaktif güç üretimi  yapılır. Motorda ve manyetik alan oluşturan endüktif reaktif güç trafolarda, şalterlerde, havai hatlarda, kablo ve iletim hatlarında gereksiz kayıplara sebebiyet vermektedir.

Eğer bu kayıplar ortadan kaldırılırsa transformatör daha yüksek motorları besleyecek bir kapasiteye ulaşacak devre açıcı kapatıcı şalterler daha küçük seçilebilir olacak tesislerde kullanılan kablo kesiti yani kalınlıkları küçülecektir.

İş Görmez Güç

Endüktif – reaktif güç, sanal güç ve iş görmez güç olarak da adlandırılır. Bunun nedeni bobinli cihazlarda sadece döndürme ve manyetik alan etkisi yaratmasıdır. Elektrik enerjisi dağıtan ve satan kurum tüketiciden sadece aktif kullanılan enerjinin bedelini fatura eder, reaktif güç kısmına sınır koymuştur kapasitif %15 endüktif %20 aşılmadığında fatura etmez. Enerjiyi dağıtan kurum iş görmez (reaktif) güce şebekeden çekilen aktif güce göre %20 sınır koymuştur. 100 birim aktif çekilirse 20 birim reaktif kullanılabilir, bu değer üzerindeki reaktif kullanımlar elektrik faturasına yansıtılır, bu duruma reaktif ceza denir. İş görmez güç tesislerde kondansatör ile ihtiyaca göre kompanzasyon sistemi kurularak gerekli iş görmez güç üretilir.

Kompanzasyon Faydaları 

  • Enerjinin üretildiği santrallerde yük kapasitesini doldurmaz.
  • Dağıtım ve iletim hatlarındaki gereksiz yüklemeyi azaltır.
  • Kesici, ayrıcı, trafo, izolatör, şalter, gerilim trafo gibi yüksek gerilim tesislerinde arıza riski ve sayısını azaltır.
  • Trafolardaki gereksiz yüklenmeyi ortadan kaldırır.
  • İletken kesitlerinin küçülmesine ve daha çok akım taşımasına yol açar.
  • Sistemdeki tüm devre elemanlarında kapasite ve verim artışı sağlar.
  • Sistem kurulumda maliyet düşürür.
  • Sistemdeki gerilim çökmelerinin önüne geçer.
  • Trafoya yüklenme azaldığından dolayı elektrik faturalarında düşüş görülür.
  • Kondansatörlerin empedansı değeri düşük olduğundan sistemdeki harmonikleri üzerine çeker.

 

 

 

 

 

Devamını Oku
download

Elektrik Pano Bakımı

Elektrik Panosu Nedir?

Elektriğin yaşadığımız yerlere, tesislere ve binaya en güvenli ve  verimli bir şekilde dağıtılması için dağıtım ve iletiminde kullanılan bazı elemanların birlikte bulunduğu kabine pano adı verilir. Elektrik panosu, kablolar ve şalt malzemeleri gibi elektriğin ilerlemesini ve iletimini sağlayan elemanların toplu bir yerde buluştuğu  kabin metal yada pvc dolaptır.

Elektrik tesisatında dikkat çekici önemli hususlardan biri ise elektrik enerjisinin güvenli ve verimli bir yol ile dağıtılması,  insan sağlığı ve elektronik aletlerin bozulmaması, arıza vermemesi, güvenli kullanılması için enerjinin efektif bir şekilde dağıtılması önemli bir husustur. Elektrik panosu yapım aşamasındayken usta, işçilik, kaliteli ve doğru seçilmiş şalt malzemelerin kullanılması,  aynı zamanda panonun düzenli bir şekilde enerjiyi kesilmeden periyodik bakımlarının yapılması etkin kullanım açısından çok ergonomik olmaktadır.

Elektrik panoları kullanım alanına göre değişiklik göstermektedir. Ev veya bina gibi yaşadığımız yerlerde kullanılan standart panolar vardır. İş yeri ve fabrika gibi birçok insanın barındığı büyük enerjili aletlerin kullanıldığı alanlarda daha farklı pano tiplerini bulmamız mümkündür. Fiziksel olarak panolar duvara sabitlenmiş ya da çekmeceli şekilde ikiye ayrılabilir. Voltaj açısından alçak, orta ve yüksek gerilim olarak sınıflara ayrılır. Bu nedenle elektrik panolarını değişik sınıflarda ve farklı özelliklerde değerlendirmek daha doğru olacaktır.

Elektrik Pano Tipleri 

Bir ya da daha fazla kat içeren yaşam alanlarında, binalarda, küçük elektrik sayaçları yer almaktadır. Pano  açısından burada kullanılmış olan parçaların kalitesi ve bu parçaların işçiliğine dikkat edilmelidir. Elektrik panoları şirketler tarafından gelen siparişlere yönelik üretilmektedir. Sipariş alırken istenilen boyutlar, boya kalitesi veya saçın
inceliği – kalınlığı gibi unsurları göz önünde bulundurarak fiyatlarda farklılıklar olabilir.

Elektrik Pano Bakımı 

Elektrik pano bakımı iş sağlığı ve güvenliği için son derece önemlidir. Yılda en az bir kez periyodik bakım, ölçüm ve  kontrollerinin teknik kişiler tarafından bakım yapılması ve elektrik tesisat raporu ile belgelendirilmelidir. Bakım yapacak personelin yetki belgesine ve firmanın gerekli belgelerinin varlığı sorgulanmalıdır.Bakıma başlanmadan önce gerekli uyarılar kesinlikle yapılmalı, izole olan malzemeler kullanılmalı kısaca iş güvenliği tedbirleri alınmalıdır.

  • Panonun önünde izole halı bulunduğu gözlemlenir.
  • Panonun kapakları açılarak termal kamera ölçümü yapılır, sigortaların bağlantıları, klemenslerin bağlantılar, baraların vida bağlantılar, şalterlerin vida bağlantıları tek tek gözlemlenerek sıcaklık seviyelerine bakılır. Bu kontrol yangın riskini minimize edebilecek en etkin yöntemdir.
  • Jeneratör transfer şalteri var ise referans fazı kapatılarak jeneratörün ve şalterin  devreye girmesi beklenir. Arızanın kontrolü için birkaç dakika tam yükte beklenir. Transfer şalteri ve jeneratör bağlantı klemensleri, baraları termal kamera kontrolü ile tek tek bakılır.
  • Klemens, sigorta, bara vidalarında ısınmalar tespit edilirse bu durumda vida, bara ve klemensler sıkılmalıdır.
  • Kablolarda ısınmalar var ise kablo kesitleri büyütülmelidir.
  • Toprak-nötr arasındaki gerilim ölçümü yapılır. Bu gerilim 2 volt ve üzeri değerlerde sürücü ve elektronik kart sistemlerinde arıza ve yanmalar görülmesi mümkündür. Bu durumda nötr gevşek olabilir. Sistemdeki harmoniklerin fazla olduğu göstergesi olabilir ( Enerji analizörü ile kontrol edilmelidir.) Trafonun üzerindeki nötr bağlantısı gevşek olabilir. Trafonun nötr noktasındaki işletme topraklaması kötü olabilir. Çözüm bulunamaz ise nötr kesiti 2 kat arttırılarak nötr için ayrı bir topraklama yapılır.
  • Elektrik tek hat şeması üzerindeki sigorta değerleri ve kablo kesitleri kontrol edilir.
  • Elektrik panosunun ya da elektrik odasının yetkili kişiler dışında kimsenin müdahale etmemesi için kilit altında olup olmadığı incelenir. Dolap kapağının izole olması (PVC ya da ahşap) şarttır.
  • Elektrik odasındaki pano iç kapakları olmalıdır ya da baranın kol mesafesinin ötesinde ( 80 cm) olması gerekir.
  • Pano içlerindeki ana topraklama baraları pano kasa ve metal aksamı topraklama kablosu ile köprülenir.
  • Ana topraklama barasından topraklama ölçümü, ve topraklama süreklilik testi yapılmalıdır ve buna ait topraklama raporu hazırlanmalıdır.

(daha&helliip;)

Devamını Oku
9489207296050

Kaçak Akım Rölesi Nedir

Kaçak akım rölesi nedir sorusunun cevabını bulmadan önce elektrik sigortasını öğrenmemiz gerekiyor.

Elektrik Sigortası Nedir, Ne İşe Yarar?

Elektrik sigortası diğer devre elemanlarının ve bağlı olan alıcıların zararını engellemek ve kaza, arıza gibi kötü koşulları önlemek amacıyla devreyi standardı belli olan bir akıma ulaşana dek devreyi kesmez, devreden iletilen akım sigortanın hassasiyetine bağlı olarak akım değerlerinin seviyelerinin üstüne çıktığı zaman sigortanın kendi özelliğine göre devreyi farklı biçimlerde açarak kabloyu ve sistemi korur.

Elektriğin dağıtımı ile ilgili bazı ihtiyaçlar konut, okul, hastane, endüstriyel gibi yapılarda sürekli gelişim içinde olan bir durumdur. Otomatik sigortalar insan ihtiyaçlarını karşılamak için tasarlanmışlardır. Elektrik tesisatlarında güvenilir ve önemli bir koruma sağlamaktadır, otomatik sigortalar koruma termikleri bulundurduğu için hatalı kablo bağlantılarında elektriği keser. Kablolama esnasında kablonun kesitine ve taşıyacağı akım miktarına göre koruma için sigorta değeri belirlenir.

Sigortanın üstünde bulunan ihbar işareti mandal konumundan bağımsız olarak kontak konumunun görülmesini sağlar. Otomatik sigortaların geniş çeşitliliğe ve bir çok özelliğe sahiptir. Otomatik sigortalar pratik bağlantı noktaları, hızlı montaj gibi birçok özelliği barındırır ve buna göre fiyatlandırılır.

Kaçak Akım Rölesi Nedir ?

Fark rölesi olarak da bilinen kaçak akım rölesi elektrik devresinde insan hayatını başta olmak üzere diğer devre elemanlarını ve bu devreyle bağlantı kurulmuş olan diğer cihazlara büyük zararlar verebilecek büyük hasarlara yol açabilecek tehlikeleri önlemek amacıyla kurulur ve devreyi açar. Bu şekilde oluşabilecek bütün zarar verici sonuçlar önlenir. Faz nötr dengesini ayarlar fazla gelen akımı topraktan çıkarır.

Kaçak Akım Rölesi Çalışma Prensibi

Kaçak akım rölesi içinde bulunan troid fazlardan gelen akım değerine bakar, gelen akımın değeri, çıkan akım değerinden farklıysa ve bu fark istenen fark değerinden büyükse indüklenen manyetik alan sayesinde devrenin enerjisi kaçak akım rölesi tarafından kesilir.

Kaçak akım rölesinin görevi nedir; kaçak akım rölesinin en büyük görevi yalıtım hatalarından oluşan hata akımını anlamak ve anlaşılan kaçak akımın boyutunun belirlenen seviyenin üzerine çıkması halinde bağlı bulunduğu devreyi komple kesmektir. 30 mili amperde hayat 300 mili amperde tesisat koruma durumunu gerçekleştirir. Kaçak akım rölesi test ve ölçümü yapılarak 30 mili amper sınırında devreyi kesip kesmediği kontrol edilir.

İnsan metabolizması etkilenme sınırı 30 mili amperdir. Bu değer üzerindeki akımlarda insan hayatı riske girmektedir. Dayanabileceği gerilim seviyesi de 50 volttur. Bu gerilim değeri üzerinde insan sağlığı zarar görür.

Sigorta ve Kaçak Akım Rölesi Arasındaki Farklar Nelerdir ?

Otomatik sigortalar ve kaçak akım röleleri elektriğin olumsuz etkilerini önlemek, güvenliğimizi sağlamak amacıyla üretilen teknolojik koruma elemanlarıdır. Koruma üretim değerleri sınırlarına göre yapılır. Üretim şekillerine göre farklı koruma yöntemleri kullanılır ve kaçak akım röleleri farklı akım değerlerinde devreleri açarlar.

Kaçak akım rölesinin koruma mantığı 30 miliamperin üzerinde kaçak görürse devreyi keser, insan hayatını korur. Otomatik sigortalar, devreyi, kabloyu, sistemi, tesisleri yani mal kayıplarını önlemek amacıyla koruma yapar.

Koruma elemanları elektriğin üretildiği barajlardan son nokta kullanıcıya kadar devam etmektedirler. Son kullanıcılar prizlerden önce kaçak akım rölesi (rcd) kullanarak korumayı sağlamaktayız.

Devamını Oku
download

Faraday Kafesi Sistemi

Faraday kafesi nedir ne işe yarar ve kullanım alanları nelerdir?

Faraday kafesi nedir; sorusunun cevabını şöyle cevap verebiliriz. Elektriksel iletken çelik ile yapılan ve kaplanmış veya iletkenler ile birlikte benzer şekilde örülmüş içindeki hacmi dışarıdaki elektrik alanını koruyan bir muhafaza edici sistemsel metal ağına verilen isimdir.

Faraday kafesi elektrik alanının içeri girmesi ve de içerideki alının dışarı çıkmasına engellemektedir. Bu adı 19 yüzyılda ona 1836 yılında ünlü Fizik Profesörü ve aynı zamanda kimyacı ingiliz Micheal Faraday’ın buluşu olduğu için faraday kafesi ismi uygun görülmüştür.

Faraday kafesi çalışma prensibi şu şekildedir;

Basit elektrostatik kurallara göre ayarlanan bir düzenektir. Faraday kafesi içerdikleri hacmi dışarıda ortaya çıkan elektriksel alan değişimlerine yönelik korur .

Bunu gerçekleştirirken hiçbir güç enerji harcamaz dışarıda meydana gelen oluşan elektrik akımlarına yönelik topraklama sistemleri ile birlikte binadaki malzeme ve cepheleri koruması kafesin önemli etkenlerinden. Faraday kafesi kesinti olmadan iletkenlerden oluşmalı ve kabuk biçiminde korunacak nesneyi kapsamalı iyi örtünmüş bakır bir ağ simetrisi ile sağlanabilir.

En iyi performans için yüksek verimlilik için kafesin direkt olarak toprağa bağlantı kurması gerekmektedir iletken levhalarla ağ şeklinde kaplanan ve topraklanan her kafes ile bu korumayı sağlayabiliriz topraklama kalitesini ve sıklığı bizim için önemlidir bunlarla birlikte doğru orantılı olarak koruma da artacaktır.

Ağ gözleri ne kadar fazla ve ne kadar sık olursa kafesin elektromanyetik dalgalara karşı vermiş olduğu geçirmezlik orada doğru orantılı şekilde büyüyecektir.

Dışarıdaki elektrik alanı içeri etki etmediği gibi içerideki elektrik alanı da dışarı etki etmeyecektir. Faraday sistemi yıldırımların statik elektrik boşalması sırasında iletkenlerden geçişini sağlayarak, koruma yapmak istediğimiz alanın içine elektromanyetik olumsuz etkilerin girmesini engeller.

Daha sık ağlar ve daha yüksek frekans ile elektromanyetik dalgalara karşı geçirmezliği sağlamamız mümkündür geniş ağ ve daha uzun dalga boyu radyo dalgalarına yönelik geçirmezlik de sağlar.

Kafesin iş yapabilmesi için iletkenlerin çok iyi derecede topraklanmış olması ve hata yapılmaması gerekmektedir. Peki faraday kafesi ne işe yarar ; bu kafes bina v.b. gibi yapıları yıldırım düşmelerine karşı korumaktadır bir nevi paratoner görevi görmektedir diyebiliriz.

Bu yöntem yıldırımdan korunma yöntemlerinden sadece bir tanesidir ayrıca bunun yanı sıra yıldırımın zarar vermeden direkt olarak toprağa iletilmesinde dediğimiz gibi paratoner sistemi kullanılmaktadır. Bu kafes yıldırım çarpmalarına karşı da aynı zamanda korumaktadır.

Peki bu kafesin çalışma prensibi nedir bu kafesin çalışma prensibi iletken olan malzemeleri oluşturan atomların en dış yörüngedeki değerlik yani balance elektronları atomlarından kolayca ayrılırlar hareket etme yeteneği ile bunu başarırlar bundan ötürü kapalı bir alana sahip olan iletken cisimler elektrik alanı içinde bulunduğunuz zaman bu elektronlar iletkenin içindeki elektrik alanını 0 olana dek hareket eder ve bir yeniden dağılma şeklini alırlar dağılıma uğrarlar.

Elektrik alanının bu yol ile sıfırlanması ile birlikte bunun yanı sıra hareket etmelerinin nedeni ortadan kalkmış olur bu kafes çalışma prensibi bu şekilde işlemektedir ve içindeki nesneleri eşyaları dış elektrik alanlarına karşı tepki olarak korumaktadır. Bu nedenle ideal olarak kafes topraklanmış olur içi boş metal bir kapalı iletken küre şeklinde yüzeylerden meydana gelmektedir.

Faraday kafes sisteminin kullanım alanları nerelerdir?

Bu kafes yapılmasının sebebi dışarıdaki manyetik alanın dışarıda kalması içeri girmesini veya içerideki manyetik alan içeride kalması dışarı çıkmasını engellemek ve önlemektir. Kullanım amacı veya alanları değişse bile bu mantık  değişmemektedir. Bundan dolayı korunacak kısımdaki manyetik alanın veya binanın dış ya da iç yüzeyi iletkenler ile ağ şeklinde örülerek topraklanır.

Bina uygulamalarında en yüksek tepe noktalarına, binanın çatı katlarına yakalama uçları tesis edilir. Kafesin başlıca kullanım alanı buralardır.

Devamını Oku
paratoner-e1383437568576

Paratoner Bakımı

Paratoner Nedir ?

Paratoner ya da diğer adıyla yıldırımsavar havadaki elektrik yükünün, elektronların toprağa iletilmesini hedefleyen cihazdır . İki bulutun çarpışması, sürtünmesi ya da kendi içlerinde elektron boşalması sonucu ortaya çıkan yüksek ışıklı, şiddetli ışık patlamasına şimşek adı verilir.

Şimşeklerin dönüşerek yıldırımı oluşturması için bulutların yeryüzüne daha alçak bir şekilde paralel hizada durmaları gerekir ve bu sayede elektron alışverişi yaparlar. Bu faaliyetlerden sonra elektronların izlemiş olduğu yol şiddetli bir kıvılcıma dönüşür ve yıldırım ortaya çıkar.

Yıldırım, gök gürültüsü ve şimşekten oluşan yeryüzü ile gökyüzü arasındaki elektrik boşalması verilen addır.

Paratoner diğer adıyla yıldırımsavar, yüksek yapıların, sanayi tesislerinin zarar görmemesi için yıldırımların hızlı ve güvenilir şekilde toprağa iletilmesini sağlayan cihazlardır.

Paratoner Bakımı

Paratonerler tesisatlarının kontrolü uzman kişiler tarafından yılda en az bir kez yapılmalıdır. Paratoner başlığının  sağlamlığı kontrol edilmelidir. İniş iletkenlerinin ucunda bulunan kroşelerin ve iniş iletkenlerinin sürekliliğinin kontrolü sağlanır. Paratoner direğinin ve ucunun pas gibi olumsuz şartların oluşmasını engellemek için paslanma ve sağlamlığı kontrol edilmelidir. İniş iletkeni denilen yapıda S mesafesi bırakarak inip inmediğini teker teker kontrol edilir. Buralarda ise izoleli sistem tavsiye ediliyor diğer bir bakım yapılması gereken nokta ise ölçüm klemensidir gerekirse değiştirilir klemensler olduğunca sıkılmalıdır.

Paratoner Nasıl Çalışır ;

Paratoner bir korunma yöntemi olarak bilinmektedir. Paratonerin çalışma prensibi, başlıktaki metal çubuğun varlığı topraktaki eş potansiyeli bozar ve başlıktaki metal çubuğa zıt elektron akışını sağlar. Zıt elektron kutuplaşması arttıkça havada delinme meydana gelir, buluttaki elektron yükü kutuplaşan başlık üzerindeki metale elektron akışını başlatır. Yıldırımın belirli bir uzaklıktaki alana düşmesinden ise paratoner yardımıyla emilerek düşeceği nokta hesaplanır, kullanılan aktif paratonerler kendi koruma çaplarında kapladıkları alanlara düşen yıldırımları binalara hasar vermemesi için korurlar.

Paratoner Ölçümü Nasıl Yapılır;

Yıldırımdan korunma araçlarının topraklanması diğer topraklanma şekillerinden farklı yapılmaz, mevcut eş potansiyel yardımı ile tesiste bir eş potansiyel kurulmalıdır. Aksi takdirde oluşan direnç uyuşmazlıklarının diğer tesisimize darbe yansıtabilir aynı şekilde paratonerin ve topraklama aletlerinin antikorozif olmasına dikkatle önemli gösterilmelidir. Paratoner ölçümü yine Paratoner bakımı yapıldığı gibi düzeltme şekilde yapılmalıdır.

Bu ölçümlerin sonucunda gerekli olan değerin üstüne çıkılırsa eklemeler yapılarak bulunan direnç aşağı seviyelere çekilir. Topraklama direnci için kimyasal takviyeler yapmak kesinlikle önerilmez ve geçici bir süreçtir bunun yerine ilave çubuk ekleyerek kullanımı sağlanır.

Paratonerin elemanları şunlardır ;

Paratoner tesisatı yaparken iniş aletleri yakalama çubuğu, direk bağlantı parçaları ve bunun yanı sıra topraklama elemanları gerekir. Bunları bir bir açıklayacak olursak iniş iletkenleri içi dolu daire kesitli bakır şeklinde üretilir. Bu iletkenler yeterli aralıklarla kroşeler yardımıyla montajın üzerine tutturulur. Yakalama çubukları ise ucuz sivriltilmiş en az 16 milimetre çapında kesitte halde paslanmayan çelikten yapılan en az minimum 50 santim boyunda olan çubuklardan oluşur. Tesisteki en yüksek bölümlere konumlandırılırlar çatı aynı paralelde ise özellikle köşelerden uygulanarak en çok 20 metre farkla yakalama çubukları konur, bir diğer elemanımız direkler minimum 6 metre boyunda bir borudan imal edilir. Bu direkler çatıya ya da duvarlara 6’lık kelepçeler ile montajı sağlanır .

Devamını Oku
download

Topraklama Ölçümü Nasıl Yapılır

Topraklama geçiş direnç ölçümü nasıl yapılır ?

Toprak direnci topraktaki elektrik akımının geçmemesi için ona karşı uygulanan bir güçtür topraklama ölçümü toprak direnci test cihazı sayesinde minik hassasiyet ile ölçülmektedir . Peki bu ölçüm nasıl yapılır? Toprak direncini etkileyen faktörler işte bunlardır;

Toprak direnci toprağın akım sırasında karşı taraftan etkileyen güçtür toprak özünde bakır gibi sıradan iletkenlere göre zayıf bir iletkendir.

Ama bulunan alan yeterli miktarda büyük ise direnç düşük şekilde olur toprak iyi bir netice haline gelir bu sebepten dolayı kurulan sistemimizde iletkenler ile toprağın arasında bulunması gereken bir engel yani direnç söz konusu olabilir . Tesisler kurulmadan daha önce bu şekilde ölçümler yapılarak zorunlu olunan hesaplamalar denklemler kurulur ve hazırlık aşamaları bittikten sonra işlemleri yönelik olarak topraklama tesisatı kurulumu gerçekleştirilir.

Toprak direncini etkileyen faktörler ise bitki içerikli yapılar veya diğer elektrikli tesisler bu boyutları yükseltip genişletebilir bu tür farklılıklar için değişik topraklama elektrotları gerekebilir. Tesisleri daha ince ölçümler yapabilen modern yeni teknoloji bilgisayar kontrollü ekipmanlara ilave etmek gibi bazı durumlar elektriksel gürültü arttırır , eski ekipmanlar bu güncel teknolojik ekipmanlarla uyumsuzluk göstermesi ve uyumsuzluk yaşaması sebebiyle bu elektriksel gürültüye sonuç oluşturur.

Metalik olmayan boru ve kanal gibi yer altına döşenen Bu sistemler alçak toprak direnci yönüyle güvenliği tehdit altına alabilir toprak direncini etkileyen çok önemli bir başka faktör ise toprağın nemli veya ıslak olmasıdır yani hava şartları toprak direncini çok önemli derecede etkileyen bir faktördür. Topraklama ölçümünün teorik prensibi ise toprak megeri ile yapılan ölçüm ve hesaplamaların ilk ölçüm ile hesaplarını  ABD standart bürosundan 1915 tarihinde Dr Frank Wanner gerçekleştirmiştir. Klasik tip toprak megeri  sadece üç çeşit elektro da sahiptir. Bunlar E, P ve C elektrotlarıdır. E elektrodu Toprak elektrodu anlamına gelir, C elektrodu Akım elektrodu anlamına gelir ve P elektrodu ise potansiyel elektrot anlamına gelmektedir bizler bu elektrotları kullanan kişiler olarak E ve C elektrotlarına sabit akım vererek f ile p iletişimindeki potansiyel farkı hesaplıyoruz

Peki topraklama direnci nasıl ölçülür en çok kullanılan ve yaygın olan yöntem 3 problu yani iki kazı kullanılarak yapılan ölçüm şeklidir PVC elektrotları toprağa iyice batırılır ve oraya çakılır bu elektrotlar için gerekli olan mesafe farkı  5 -10 metre maksimum olmalıdır topraklama parasına yeşil olan kabloyu takarız arayı kesinlikle ayırmak gerekmektedir. Sarı olan kabloyu potansiyel elektroda  kırmızı olan kabloyu ise akım elektroduna bağlamalıyız elektrotların çakıldığı toprağın ıslak olmaması işimizi kolaylaştırır ancak nemli olması tercih edilir. Kazıkların daha rahat takılmasını ve direncin daha düşük çıkmasını sağlamaktadır bu olay . Eğer Toprak nemli ve ıslak değilse yani kuruysa su dökerek onun nemlenmesini ıslanmasını daha kolay işimizi görmeyi sağlayabiliriz.

Toprak özdirenci nasıl ölçülür? Şimdi bundan bahsedelim toprağın kendi iç direnci ne kadar az ise yapılan topraklamanın direnci ise o kadar düşük olur Yani bunlar doğru orantılıdır Özgül direnç Wenner metodunu yardımıyla 4 kazık ile ölçülür kazıklar arasındaki mesafe aynı olmalıdır Bu kazıklar yere çakılır ve ölçüm gerçekleştirilir.Toprak gerilim ölçümü şu şekilde yapılmaktadır Toprak direnci test cihazının üzerinde bulunan tuşlardan kademeli olan toprak gerilimine getirilir ve gereken ibareler ana ekranda karşımıza gelir gerilimin 10 volt ya da daha düşük olduğundan kesinlikle emin olunmalıdır. Eğer bulunan gerilim 10 volttan daha yüksek ise toprak direnç değerinde büyük hatalar ve karşımıza sorunlar çıkabilir bu hata ve sorunları ölçümü önlemek için gerilim düşürülmeli veya kaynak en başından kapatılmalıdır.

Devamını Oku